W dniu 3 lipca 2026 r. w Centralnym Obserwatorium Geofizycznym IGF PAN w Belsku uruchomiono stację pomiarową Lokalnej Sieć Detekcji Wyładowań Atmosferycznych (LSDWA). Instalacja została zrealizowana we współpracy Zakładu Fizyki Atmosfery, Działu Utrzymania i Rozwoju Infrastruktury oraz zespołu COG Belsk w składzie: Piotr Barański, Jakub Wink, Paweł Czubak, Mariusz Chmielewski oraz Radek Kiraga. Na dachu głównego budynku obserwatorium zainstalowano antenę pomiarową pola elektrycznego z rejestratorem, a cały system został uruchomiony w ciągu niespełna godziny od rozpoczęcia prac. Celem instalacji jest rejestracja sygnałów radiowych generowanych przez wyładowania atmosferyczne oraz rozwój krajowych badań nad procesami inicjacji tych wyładowań w chmurze burzowej.
Instalacja w Belsku nawiązuje do wieloletnich prac prowadzonych w Instytucie Geofizyki PAN nad strukturą elektryczną wyładowań doziemnych oraz chmur burzowych. W latach 2008-2009 pełną operacyjność osiągnęła Lokalna Sieć Detekcji Wyładowań Atmosferycznych (LSDWA), składająca się z sześciu identycznych stacji rozmieszczonych w różnych lokalizacjach na terenie Warszawy, a cały projekt był finansowany z krajowego programu COST/204/2006 dla konsorcjum składającego się z Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej, Instytutu Geofizyki PAN oraz Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej PIB. Sieć została zaprojektowana jako regionalny system wysokoczułej detekcji i rejestracji cyfrowej sygnatur pola elektrycznego udarów piorunowych wyładowań doziemnych w paśmie od 20 Hz do 50 kHz, uzupełniający działające w kraju dwa rutynowe systemy detekcji wyładowań atmosferycznych, PERUN oraz LINET, do celów badawczych.
Po zakończeniu pracy pełnej sieci część stanowisk była wykorzystywana i w różnych okresach funkcjonowania stacje pomiarowe pracowały również w innych lokalizacjach regionu warszawskiego, m.in. w Belsku, Milanówku, Piasecznie oraz w Obserwatorium Geofizycznym IGF PAN w Świdrze, oprócz stacji warszawskich zlokalizowanych w IGF PAN oraz Centrum Badań Kosmicznych PAN. Dane z pojedynczych stacji pozwalają dalej kontynuować badania wyładowań atmosferycznych oraz procesów zachodzących wewnątrz chmur burzowych. Dzięki tym obserwacjom realizowano m. in. : analizy spektralne wyładowań wstępnych oraz zmiany liderowej poprzedzających udary piorunowe wyładowań doziemnych, czy też wyznaczać moment dipolowy tych udarów, porównując lokalne pomiary pola elektrycznego z obserwacjami radiowymi w zakresie ELF.
Obserwatorium w Belsku powraca do grona lokalizacji współtworzących infrastrukturę badań wyładowań atmosferycznych rozwijaną przez IGF PAN od czasu funkcjonowania LSDWA w rejonie Warszawy. Dzięki temu nowa instalacja stanowi nie tylko rozbudowę możliwości obserwacyjnych, ale także kontynuację wieloletnich pomiarów.
