Centrum Badań Ziemi i Planet (GeoPlanet)
30 marca 2009 r. w siedzibie Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk podpisano umowę o powołaniu Centrum Badań Ziemi i Planet (GeoPlanet).
Wpisuje się to znakomicie w politykę Unii Europejskiej opartą na zasadzie zrównoważonego rozwoju, według której postęp cywilizacyjny naszego kontynentu, a w szerszym planie postęp całego świata powinien dokonywać się z poszanowaniem środowiska naturalnego obejmującego wszystkie jego podsystemy. Badanie i monitorowanie stanu Ziemi, w tym czystości hydro- i atmosfery, parametrów fizycznych mórz i oceanów, zmian pokrycia lądów stanowi istotny składnik tej polityki, koordynowanej przez Komisję Europejską poprzez Dyrektoriat ds. Środowiska i Europejską Agencję Środowiska. W Europie konsolidacja potencjału badawczego zachodzi od dwóch dekad. W dziedzinie badań o Ziemi można tu wymienić IFREMER (Francja), skupiający kilkanaście jednostek zajmujących się badaniami morza, czy też niemieckie Centrum Nauk o Ziemi (GeoForschungsCentrum).
W Polsce badania te są rozproszone pomiędzy wiele instytutów Polskiej Akademii Nauk, jednostek uczelnianych i instytutów resortowych. Integracja środowiska naukowego z tego obszaru jest potrzebna, by było ono w stanie rozwiązywać coraz bardziej skomplikowane problemy stojące przed naukami o Ziemi, a także pozostawać w kontakcie, a zarazem konkurować, z zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Jeśli polskie ośrodki naukowe mają liczyć się w międzynarodowym (europejskim) obszarze badawczym, muszą mieć odpowiednią masę krytyczną.
Pierwszym krokiem w tym kierunku, podjętym wspólnie przez Instytut Geofizyki PAN, Centrum Badań Kosmicznych PAN, Instytut Nauk Geologicznych PAN oraz Instytut Oceanologii PAN jest inicjatywa powołania Centrum Badań Ziemi i Planet (GeoPlanet). Istotnym czynnikiem spajającym naukową aktywność tych jednostek, jest pokrewna, często wspólna metodyka badawcza, wykorzystująca aparat pojęciowy nauk fizycznych, chemicznych, matematyki i geologii. Z drugiej strony, komplementarność reprezentowanych dyscyplin naukowych sprawia, że Centrum pokrywać będzie zasadnicze spektrum badań poznawczych Ziemi i innych planet. Powstanie Centrum, z jego potencjałem naukowym i infrastrukturalnym, wspólnymi bazami danych i grupami badawczymi, stanowić będzie istotną wartość dodaną, mającą znaczenie zarówno w skali kraju jak i na międzynarodowym rynku naukowym.
Centrum będzie ośrodkiem integrującym w Polsce badania o fizycznych i chemicznych procesach zachodzących na Ziemi, w jej otoczeniu i w układzie słonecznym, ośrodkiem aktywnie uczestniczącym w międzynarodowych i krajowych programach, tworzącym własne narzędzia badawcze. Powstające Centrum ma do wypełnienia istotną rolę zarówno w prowadzeniu obserwacji Ziemi (lądów i oceanów) z wykorzystaniem własnych sieci obserwatoriów i statków jak i w tworzeniu modeli interpretujących te dane. Równolegle do działalności naukowej, Centrum stanie się ośrodkiem kształcącym specjalistów na studiach trzeciego stopnia, a także rozpowszechniającym w społeczeństwie wiedzę o Ziemi i układzie słonecznym. Na arenie międzynarodowej, Centrum będzie wykorzystywać istniejące narodowe stacje badawcze i statki badawcze, uczestniczyć w odpowiednich programach europejskich, dwustronnych i wielostronnych projektach badawczych, umożliwiających wykorzystanie międzynarodowych baz danych z zakresu planetologii, geofizyki, oceanologii i geologii.
Centrum GeoPlanet zarządzać będzie Rada Dyrektorów, której pierwszym przewodniczącym został wybrany prof. dr hab. Paweł Rowiński, dyrektor Instytutu Geofizyki PAN.
Informacje o podpisaniu umowy można znaleźć w następujących materiałach prasowych:
http://www.newsweek.pl/artykuly/sekcje/nauka/w-warszawie-powstalo-centrum-geoplanet-,38057,1
